SICAK DALDIRMA GALVANİZLEMEDE FLAKSLAMA
Günümüzde sicak daldirma galvaniz kaplamada flakslama, prosesin en önemli adimlarindan biridir. Sadece hidroklorik asit ve ergimis çinko ile galvaniz kaplama yapilabilir, ancak prosese ekleyecegimiz her adim, verimliligin artmasi, reddedilen malzeme miktarinin azalmasi, çinko sarfiyatinin azalmasini saglar.
Dogru yapilan bir flakslama;
-kaplanan çinko tabakasinin kalinligini azaltir,
-kaplamanin kalitesini artirir,
-prosesin hizini artirir,
-kül ve dros miktarini azaltir.
Flakslama prosesi, dogru uygulanip, solüsyon sürekli kontrol altinda tutuldugu takdirde, galvaniz proses maliyetinin düsürülmesindeki etken en önemli adimlardan biridir.
GÜNÜMÜZDE KULLANILAN FLAKS TÜRLERI
Sicak daldirma galvaniz kaplamada agirlikli olarak kullanilan iki tür flaks tuzu vardir. Iki tuzlu (double salt) ZnCl .2NH Cl ve üç tuzlu (triple salt) 2 4 ZnCl .3NH Cl flaks. Iki tuzlu flaksin içerdigi ZnCl miktarinin daha fazla 2 4 2 olmasi, flakslama isleminin üç tuzlu flaksa göre daha az hassas kontrol
edilmesini ve daha optimum düzeyde çalismasini saglar. Üç tuzlu flaksta içerdigi fazla amonyumdan dolayi çinko ocagina girdiginde daha fazla duman olusur ve özellikle flakslamadan sonra galvaniz ocagina girmeden uzun süre beklenmesi gerekiyorsa, çelik üzerinde oksitlenme olusabilir. Bunlar gibi kullanim kolayliklarindan dolayi iki tuzlu daha yaygin olarak kullanilir.
FLAKSIN SICAK DALDIRMA GALVANIZ KAPLAMADAKI YERI
- Kurutma sirasinda çeligin oksitlenmesini engeller. Iyi flakslanmamis bir malzeme kurutma sirasinda yada flakstan sonra beklerken oksitlenir. Kaplanmamis bölgeler olusabilir ve çeligin yüzeyindeki oksit, ergimis çinkoyu oksitleyerek daha fazla kül olusumuna neden olur.
- Çelik parça galvaniz ocagina girerken, galvaniz ocagi üzerinde olusan ZnO tabakasi ile reaksiyona girerek, bu tabakayi eritir ve çeligin dogrudan ergimis çinko ile reaksiyona girmesini saglar. Iyi flakslanmamis bir malzemede, önce ocagin yüzündeki ve çelige bulasan ince ZnO tabakasi çözünür, ardindan galvanizleme baslar. Bu parçalarin galvaniz ocaginda daha fazla kalmasina neden olur. Az ZnO bulunan yerler kaplanmaya daha erken baslar. Sonuç olarak genelde daha kalin ve daha az homojen bir kaplama elde edilir.
- Çeligin yüzeyinde demir ve oksit, klorid, sülfat ve sülfitler olarak kalmis yabanci maddelerin impüritelerin temizlenerek çinko ocagina tasinmasini ve böylece hem dros olusumunun azalmasini saglar hem de yabanci maddelerin çinko-demir reaksiyonunu etkilemesini engeller.
FLAKSIN KONTROLÜ
Optimum sartlarda bir flaksla çalismak için, flaks içindeki demir, çinko klorür ve amonyum klorür miktarlari, pH ve sicakligini kontrol altinda tutmak gerekir. Bütün parametreler temel titrasyon yöntemleri ile ölçülebilirler.
- Sicaklik: Ideal sicaklik 60-70 C arasidir. Eger flakstan sonra etkili bir kurutma kullaniliyorsa, 40 C’de çalisan bir flaks da kullanilabilir. Flaksin sicakliginin 60 C civarinda olmasi, parçalarin daha hizli kurumasini ve çok verimli olmayan bir kurutma sisteminde bile parçalarin çinko ocagina kuru olarak girmesini ve daha az kül olusmasini, daha az çinko siçramasi ve patlama olmasini saglar. Düsük sicakliklarda olusan flaks tabakasi daha az homojen ve daha az etkilidir, daha yüksek sicakliklarda ise daha kalin bir flaks kaplama olusur ve parçada galvaniz sonrasi lekelenme ve kül olusumunda artmaya neden olur.
- pH: Ideal pH 3,5-4,5 arasindadir. Düsük pHlarda, daha fazla demir çözünür ve çinko ocagina tasinan demir miktari artar, 5,5tan daha yüksek pHlarda ise flaks içindeki çinkoklorür çökelerek flaksi etkisiz hale getirebilir. pH 3,5-4,5 araliginin disindaki pH degerleri görüldügünde bu degerler ideal araliga getirlmelidir.
- Demir miktari: Flakslama sonrasinda çinko ocagina demir tasimamak ve drosa neden olmamak için, demir miktari 3gr/L altinda tutulmalidir. Çogu modern flaks rejenerasyon sisteminde bu deger 1gr/L altindadir. Demir miktarini kontrol etmek için temelde asagidaki önerilere uyulabilir:
* Flaks banyosu pH’ini kontrol altinda tutarak fazla demir çözünmesini engellemek
* Asitlere katilacak özel kimyasallarla asitlerdeki demir miktarini kontrol altinda tutmak ve böylece flaksa daha az demir tasinmasini saglamak
* Asitlerden sonra verimli bir yikama islemi uygulamak
* Hidrojen peroksit-amonyak eklenerek yada elektroliz yöntemi kullanarak demirin çöktürüldügü flaks rejenerasyon ünitelerinden kullanmak
Çinko ocagina tasinan her 1 gr demirin, 25 gr çinko ile birleserek dros olusturdugu unutulmamalidir.
- Çinko klorür ve amonyum klorür miktarlari: Ideal konsantrasyon 550gr/L’dir. Ikili flaks tuzunda çinko klorür, ZnCl miktari 300gr/L, amonyum klorür, NH Cl miktari da 250gr/L’dir. Oranin bozulmasi, kül miktarinda 2 4 artmaya, homojen olmayan kaplama kalinliklarina, çinko ocagi üzerinde olusan dumanin artmasina neden olabilir.
Amonyum klorür, çinko klorüre göre daha ucuz bir kimyasal oldugu için, alinan flaks tuzu yada solüsyonunda her bir kimyasalin miktarina emin olunmalidir.
|
